Ο άνθρωπος του εικοστού πρώτου αιώνα, ο οποίος ζει μέσα σ’ ένα τεχνολογικά αναπτυγμένο αλλά πολυτάραχο κόσμο,συνήθως ανασκοπεί το ιστορικό παρελθόν με μάτια του επισκέπτη ενός μουσείου. Όσο ενδιαφέρον και αν προκαλούν στον επισκέπτη ενός μουσείου τα εκθέματα που περιλαμβάνει, συχνά διαπιστώνει πόσο μεγάλη απόσταση τον χωρίζει από τις ιδέες και τις εμπνεύσεις που προκάλεσαν τη δημιουργία τους. Είναι πιθανό και ο ίδιος ο επισκέπτης να προέρχεται από την παράδοση η οποία δημιούργησε τα εκθέματα που βρίσκονται μπροστά του, ωστόσο όμως μπορεί να νιώθει πια ξένος γι’ αυτήν και να μη συμμετέχει στις φυσικές συγκινήσεις που είχαν οι δημιουργοί των εκθεμάτων. Αυτό συμβαίνει επειδή σήμερα στις μέρες μας, η ανθρωπότητα έφτασε στο σημείο να έχει σχεδόν δημιουργήσει ένα παγκόσμιο τεχνολογικό πολιτισμό,μέσα στον οποίο όμως ραγδαία ξεθωριάζουν και εξαφανίζονται τα ιθαγενή πολιτιστικά στοιχεία των λαών.
Το Άγιο Όρος Άθως είναι και αυτό ένα απέραντο μουσείο, πολιτισμένο με θρησκευτικά, καλλιτεχνικά,αρχιτεκτονικά και πολιτιστικά εκθέματα. Η ηλικία των εκθεμάτων αυτών ποικίλλει από λίγες δεκάδες χρόνια ως δέκα ολόκληρους αιώνες. Η διαφορά μεταξύ αυτού του μουσείου, που είναι ο Άθως και των υπολοίπων που υπάρχουν στον κόσμο, έγκειται κυρίως στο γεγονός ότι εδώ υπάρχουν και άνθρωποι οι οποίοι εξακολουθούν να ζουν (όχι όλοι) με την ίδια πίστη και πεποιθήσεις, που είχαν εκείνοι οι οποίοι δέκα αιώνες νωρίτερα είχαν αρχίσει να δημιουργούν τα εκθέματα αυτού του απέραντου μουσείου. Είναι ένα μουσείο ζωντανό που αναπνέει και σκέπτεται και αυτό ακριβώς το στοιχείο δημιουργεί τη διαφορά με οτιδήποτε άλλο.
Η μοναστική χερσόνησος του Άθω είναι στενά συνδεδεμένη με τη σπουδαιότητα και την αποστολή του ορθόδοξου μοναχισμού μέσα στο σύγχρονο κόσμο.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να γίνει αναφορά σε ένα λεπτό θέμα, που πολλές φορές έχει έρθει στην επικαιρότητα, το θέμα του άβατου των γυναικών στο Άγιο Όρος. Συνήθως οι υπερασπιστές της κατάργησής του επικαλούνται τις αρχές της δημοκρατίας, των συνταγματικών δικαίων, της ισότητας των φύλων και του ευρωπαϊκού εκσυγχρονισμού- σαν να βρισκόταν εκεί το πρόβλημα. Το θέμα έχει μια άλλη διάσταση εντελώς πνευματική. Η παρουσία της γυναίκας στη ζωή του άντρα είναι θεία επιταγή, είναι ο κανονικός δρόμος της κοινωνικής, της κοσμικής ζωής. Ο μοναχός όμως για χάρη του Χριστού έχει απαρνηθεί αυτή τη ζωή στην ουσία της, έχει εγκαταλείψει την οικογένειά του για πάντα, έχει ξεκόψει από κάθε δεσμό από αυτή τη κοσμική και κοινωνική ζωή.
Το Άγιο Όρος είναι ένας τόπος συνολικής ξενιτιάς των μοναχών και συνολικής αποταγής του κόσμου.
Αν ποτέ ο κόσμος της Ευρώπης νοσταλγήσει αυτό το βίωμα,που το έχει χάσει πια, μπορεί να το αναζητήσει σε αυτή τη γωνιά του χώρου,και να διδαχθεί το δρόμο που οδηγεί σ’ αυτή. {θησαυροφυλάκιο πνευματικών αξιών και αρχών) αξίες και αρχές που χωρίς να αναιρούν τη σημασία του οικονομικού παράγοντα στη ζωή μας, δίνουν ωστόσο το προβάδισμα στην αξία της ψυχής και του πνεύματος του ανθρώπου.